W obliczu dynamicznych zmian w przepisach prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, przedsiębiorcy, pracodawcy oraz specjaliści ds. kadr często poszukują jasnych i precyzyjnych informacji dotyczących obowiązków składkowych. Niniejszy artykuł stanowi kompleksowy przewodnik po zasadach zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy w Polsce. Skupiamy się na praktycznych aspektach, wyjaśniając, kto i w jakich okolicznościach może legalnie skorzystać z ulg, takich jak zwolnienia ze względu na wiek pracownika, powrót z urlopu rodzicielskiego czy zatrudnianie osób bezrobotnych.
Zwolnienia z Funduszu Pracy: Kto i kiedy może legalnie nie płacić składek?
- Obowiązek płacenia składki na Fundusz Pracy dotyczy osób, których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest równa lub wyższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
- Pracodawcy są zwolnieni z opłacania FP za pracowników, którzy ukończyli 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni) - zwolnienie to jest bezterminowe.
- 36-miesięczne zwolnienie przysługuje pracodawcom za pracowników powracających z urlopów macierzyńskich, rodzicielskich lub wychowawczych.
- Pracodawcy mogą skorzystać z 12-miesięcznego zwolnienia, zatrudniając bezrobotnych powyżej 50. roku życia lub osoby poniżej 30. roku życia skierowane przez PUP.
- Przedsiębiorcy są zwolnieni z opłacania FP za siebie, jeśli osiągnęli wiek 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).
- Osoby prowadzące działalność gospodarczą z preferencyjnymi składkami ZUS (np. Mały ZUS), których podstawa wymiaru składek jest niższa niż minimalne wynagrodzenie, również nie opłacają FP.
Czym jest Fundusz Pracy i dlaczego jego opłacanie jest tak ważne?
Fundusz Pracy (FP) to fundusz celowy, który odgrywa kluczową rolę we wspieraniu rynku pracy. Jego głównym przeznaczeniem jest finansowanie zasiłków dla osób bezrobotnych, a także realizacja programów mających na celu aktywizację zawodową i przeciwdziałanie bezrobociu. Składka na Fundusz Pracy stanowi integralną część łącznej opłaty, która wynosi 2,45% podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Z tej kwoty 1,0% przeznaczane jest na FP, a pozostałe 1,45% na Fundusz Solidarnościowy. Warto mieć na uwadze, że w styczniu 2026 roku nastąpiły znaczące cięcia w środkach FP przeznaczanych na aktywizację zawodową, co może mieć wpływ na dostępność niektórych form wsparcia.
Kluczowa zasada: wynagrodzenie minimalne jako próg obowiązku składkowego
Podstawową zasadą determinującą obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy jest wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Składka na FP jest należna tylko wtedy, gdy ta podstawa jest równa lub wyższa od minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto. Jest to kluczowa kwota odniesienia jeśli podstawa wymiaru składek jest niższa, składka na Fundusz Pracy nie jest naliczana.
Zwolnienia z Funduszu Pracy dla pracodawców: Kiedy możesz zaoszczędzić?
Przepisy przewidują szereg sytuacji, w których pracodawcy mogą skorzystać ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Pracy za zatrudnianych przez siebie pracowników. Pozwala to na obniżenie kosztów zatrudnienia i stanowi formę wsparcia dla firm, zwłaszcza tych inwestujących w aktywizację zawodową określonych grup.
Zwolnienie bezterminowe: wiek pracownika jako decydujące kryterium
Jednym z najkorzystniejszych zwolnień jest to o charakterze bezterminowym. Pracodawcy nie muszą opłacać składek na Fundusz Pracy za pracowników, którzy osiągnęli wiek 55 lat w przypadku kobiet lub 60 lat w przypadku mężczyzn. Jest to zwolnienie stałe, obowiązujące przez cały okres zatrudnienia danej osoby, pod warunkiem spełnienia kryterium wieku.
Wsparcie dla rodziców: jak długo trwa zwolnienie po powrocie z urlopu macierzyńskiego lub wychowawczego?
Szczególnym rodzajem ulgi jest zwolnienie z opłacania składek na Fundusz Pracy za pracowników powracających do pracy po wykorzystaniu urlopów związanych z rodzicielstwem. Pracodawcy mogą skorzystać z 36-miesięcznego zwolnienia, licząc od pierwszego miesiąca po powrocie pracownika do pracy, w przypadku gdy pracownik wraca z urlopu macierzyńskiego, urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego lub urlopu wychowawczego.
Zatrudniasz bezrobotnego? Skorzystaj z czasowego zwolnienia ze składek
Przepisy przewidują również zachęty dla pracodawców do zatrudniania osób bezrobotnych. W określonych przypadkach można skorzystać z czasowego zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy, co stanowi istotny impuls do tworzenia nowych miejsc pracy.
Aktywizacja osób 50+ na jakich warunkach przysługuje 12-miesięczna ulga?
Pracodawcy, którzy zdecydują się zatrudnić osoby bezrobotne powyżej 50. roku życia, mogą skorzystać z 12-miesięcznego zwolnienia z opłacania składek na Fundusz Pracy. Kluczowym warunkiem jest to, aby osoba bezrobotna była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy (PUP) przez okres co najmniej 30 dni przed datą zatrudnienia.
Młodzi na start: zasady zwolnienia z FP przy zatrudnianiu osób poniżej 30. roku życia
Podobna 12-miesięczna ulga przysługuje pracodawcom zatrudniającym osoby bezrobotne, które nie ukończyły 30. roku życia. Również w tym przypadku niezbędne jest skierowanie do pracy przez powiatowy urząd pracy. Jest to mechanizm mający na celu ułatwienie startu na rynku pracy młodym osobom.
Fundusz Pracy a działalność gospodarcza: Kiedy sam sobie nie płacisz?
Obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy dotyczy nie tylko pracowników, ale również osób prowadzących własną działalność gospodarczą. Istnieją jednak sytuacje, w których przedsiębiorcy mogą być zwolnieni z tej daniny, co stanowi istotną ulgę w prowadzeniu biznesu.
Ulgi na start i Mały ZUS a obowiązek składkowy: kto korzysta podwójnie?
Przedsiębiorcy, którzy korzystają z preferencyjnych zasad opłacania składek ZUS, takich jak tak zwany "Mały ZUS" lub "Ulga na start", często są zwolnieni z opłacania składki na Fundusz Pracy. Dzieje się tak, gdy podstawa wymiaru ich składek jest niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Przykładowo, jeśli podstawą jest 30% minimalnego wynagrodzenia, składka na FP nie jest naliczana.
Czy wiek zwalnia przedsiębiorcę z opłacania składki na FP? Dokładne zasady
Podobnie jak w przypadku pracowników, wiek jest również istotnym czynnikiem zwalniającym przedsiębiorców z obowiązku opłacania składki na Fundusz Pracy za siebie. Po osiągnięciu 55 lat przez kobiety lub 60 lat przez mężczyzn, przedsiębiorca jest zwolniony z tej opłaty.
Uniknij błędów: Najczęstsze pułapki w rozliczaniu Funduszu Pracy
Nawet przy istniejących zwolnieniach, rozliczanie Funduszu Pracy może nastręczać trudności i prowadzić do błędów. Zrozumienie kilku kluczowych kwestii pozwoli uniknąć nieporozumień i potencjalnych konsekwencji.
Choroba lub rozpoczęcie pracy w trakcie miesiąca a wysokość podstawy: praktyczne przykłady
W sytuacjach, gdy pracownik jest chory lub rozpoczyna lub kończy pracę w trakcie miesiąca, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest proporcjonalnie obniżana. Jeśli obniżona podstawa spadnie poniżej minimalnego wynagrodzenia za pracę, składka na Fundusz Pracy nie jest należna. Przykładowo, jeśli pracownik przepracuje tylko połowę miesiąca, a jego wynagrodzenie za ten okres jest niższe niż połowa minimalnego wynagrodzenia, składka na FP nie zostanie naliczona.
Moment ukończenia 55/60 lat: od kiedy dokładnie obowiązuje zwolnienie?
Zwolnienie z opłacania Funduszu Pracy związane z osiągnięciem wieku 55 lub 60 lat zaczyna obowiązywać od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pracownik lub przedsiębiorca osiągnął wymagany wiek. Oznacza to, że jeśli na przykład kobieta kończy 55 lat 15 maja, zwolnienie z FP zacznie obowiązywać od 1 czerwca tego samego roku.
